Miejsce metforminy w leczeniu cukrzycy u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek – annales academiae medicae silesiensis – tom 66, numer 6 (2012) – biblioteka nauki – yadda fasting blood sugar

Metformin is a fi rst line drug in type 2 diabetes treatment, and has several proven benefi ts including the reduction of acute cardiovascular episodes, which are the main cause of death in diabetic patients. Nevertheless, the use of metformin in diabetic patients suff ering from chronic renal failure is limited due to its pharmacokinetic profi le due to the potential risk of lactic acidosis. Lactic acidosis is a rare complication (the same risk in patients with or without metformin treatment) that can potentially appear especially when oxygen defi ciency takes place. It seems that in some patients with stable chronic kidney disease and no serious history of other diseases, we might widen the therapeutic indications for prescribing metformin since there are defi nitely more benefi ts of using metformin than its early withdrawal from therapy.


Some diabetological associations seem to liberalize the therapeutic indications for using metformin and arbitrally recommend prescribing this drug to patients with mild to moderate renal kidney disease. It seems that more evidence-based medical studies are necessary to carefully assess the role of metformin treatment in patients with severe renal failure. We hope that prospective, randomized studies planned to assess the effi cacy and safety of metformin in diabetic patients with diff erent stages of chronic renal failure will be performed soon.

Metformina jest lekiem pierwszego rzutu w leczeniu cukrzycy typu 2. Do udowodnionych korzyści jej stosowania należy m.in. zmniejszenie liczby incydentów sercowo-naczyniowych, stanowiących najczęstszą przyczynę zgonów u chorych z cukrzycą. U chorych z przewlekłą chorobą nerek metforminę – ze względu na profi l farmakokinetyczny – ogranicza ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej. Przedstawione wyniki badań pokazują, że kwasica mleczanowa jest bardzo rzadkim powikłaniem stosowania metforminy występującym z podobną częstością jak u chorych przyjmujących inne leki. Pojawienie się tego powikłania często było uwarunkowane współistnieniem dodatkowych czynników ryzyka prowadzących do niedotlenienia organizmu. Wydaje się, że u niektórych pacjentów, szczególnie ze stabilną chorobą nerek, bez obciążającego wywiadu, należy rozszerzyć wskazania do podawania metforminy, gdyż potencjalne ryzyko groźnych powikłań z tym związanych jest o wiele mniejsze niż po jej przedwczesnym odstawieniu. W zaleceniach wydawanych przez niektóre towarzystwa diabetologiczne zauważa się tendencję do liberalizacji wskazań do jej stosowania w leczeniu łagodnej i umiarkowanej postaci przewlekłej choroby nerek, wydaje się jednak, iż mają one charakter arbitralny. Rzetelna ocena możliwości stosowania metforminy u chorych w bardziej zaawansowanym stadium choroby nerek wymaga dalszych badań. Być może w przyszłości zostaną podjęte prospektywne, zrandomizowane badania z metforminą u chorych w różnych stadiach przewlekłej choroby nerek.

11. Becker M.L., Visser L.E., van Schaik R.H., Hofman A., Uitterlinden A.G., Stricker B.H. Genetic variation in the multidrug and toxin extrusion 1 transporter protein infl uences the glucose-lowering eff ect of metformin in patients with diabetes: a preliminary study. Diabetes 2009; 58: 745–749.

14. Goldstein B.J., Feinglos M.N., Lunceford J.K. i wsp. Eff ect of initial combination therapy with sitaglipin, a dipeptidyl peptidase-4-inhibitor, and metformin on glycemic control in patients with type 2 diabetes. Diabetes Care 2007; 30: 1979.

17. Gunton J.E., Delhanty P.J., Takahashi S., Baxter R.C. Metformin ra pidly increases insulin receptor activation in human liver and signals preferentially through insulin- -receptor substrate-2. J. Clin. Endocrinol. Metab. 2003; 88: 1323–1332.

20. Ruderman N.B., Cacicedo J.M., Itani S. i wsp. Malonyl-CoA and AMP-activated protein kinase (AMPK): possible links between insulin resistance in muscle and early endothelial cell damage in diabetes. Biochem. Soc. Trans. 2003; 31: 202–206.

23. Abbasi F., Kamath V., Rizvi A.A., Carantoni M., Chen Y.D., Reaven G.M. Results of a placebo-controlled study of the metabolic eff ects of the addiction of metformin to sulfonylurea-treated patients. Evidence for a central role of adipose tissue. Diabetes Care 1997; 20: 1863–1869.

27. Charles M.A., Morgane P., Eschwege E., Andre P., Vague P., Juhan-Vague I. Eff ects of weight change and metformin on fi brinolysis and the von Willebrand factor in obese nondiabetic subject: the BIGPRO1 Study. Biguanides and the Prevention of the Risk of Obesity. Diabetes Care 1998; 21; 1967–1972.

32. Roussel R., Travert F., Pasquet B. i wsp. Reduction of Atherothrombosis for Continued Health (REACH) Registry Investigations. Metformin use and mortality among patients with diabetes and atherothrombosis. Arch. Intern. Med. 2010; 170: 1892–1899.

48. Nathan D.M., Buse J.B., Davidson M.B. i wsp. American Diabetes Association; European Association for Study of Diabetes. Medical Management of hyperglycemia in type 2 diabetes: a consensus algorithm for the initiation and adjustment of therapy: a consensus statement of the American Diabetes Association and the European Association for the Study Diabetes. Diabetes Care 2009; 32: 193–203.